Hoogveld

Deze diashow vereist JavaScript.

Situering

De bossen van Hoogveld zijn een stapsteen voor natuur tussen Brugge en Torhout. Het bosgebied van Hoogveld ligt op een Noord-Zuid as tussen de autosnelweg E403

en de spoorlijn Brugge-Kortrijk. Het maakt onderdeel uit van een bosgordel die in meerdere beleidsplannen is opgenomen. Van Noord naar Zuid komen achtereenvolgens volgende boscomplexen voor: Tilleghembos

in Sint-Andries-Brugge, in Loppem het gemeentelijk kasteelpark gevolgd door het natuurgebied Doeveren dat aanpaalt aan het scouts- en gemeentelijk domein Merkenveld, in Veldegem Hoogveld en het Plaisiersbos en de bossen Groenhove in Torhout.

Al deze bossen vormen oases voor natuur. Het zijn plaatsen waar vogels, amfibieën, insecten, vleermuizen …. kunnen gedijen, zich kunnen ontwikkelen en van waaruit ze zich van het ene boscomplex naar het andere kunnen verplaatsen. Ze kunnen er uitrusten, zich verspreiden, zich vermenigvuldigen …

Natuurpunt en de gemeente Zedelgem voerden in 2009 de eerste gesprekken over de aankoop van het natuurgebied Hoogveld in Veldegem. In 2013 werd het nieuwe natuurreservaat een feit. Natuurpunt kocht een kleine 7 ha bos aan en de gemeente Zedelgem circa 11 ha omliggende weilanden en akkers met de bedoeling deze te bebossen. De gronden van de gemeente zijn in beheer gegeven aan Natuurpunt. Ondertussen werd er in de directe omgeving nog aangekocht. Dat maakt het totaal vandaag op 15ha voor Natuurpunt en 13ha voor de gemeente Zedelgem. Hierbij heeft de gemeente mogen rekenen op subsidies van de Vlaamse Gemeenschap. Binnen de 6 jaar moeten de aangekochte akkers en weiden worden bebost.

 

Meerwaarde voor natuur en voor toerisme

De realisatie van het natuurgebied Hoogveld, een samenwerking van Natuurpunt en de gemeente Zedelgem, vormt een cruciale schakel in een visie om natuur verder te verbinden en versnippering tegen te gaan. Dit biedt bovendien mogelijkheden tot recreatie en is dus een toeristische meerwaarde voor de gemeente Zedelgem en het Brugse Ommeland.

 

Bezint eer je begint: opstellen van een beheerplan

De voorbije jaren is veel nagedacht en bestudeerd over dit nieuw natuurgebied: wat heeft men voor ogen? Met ondersteuning van diverse specialisten en onder de supervisie van consulenten van Natuurpunt nationaal werd een beheerplan opgesteld. We hebben onder andere de terugkeer van de vinpootsalamander voor ogen, die vandaag al voorkomt in het Plaisiersbos en in Doeveren.

Hoe zullen we de historische aanplant van Amerikaanse eik, een exoot die ooit werd ingevoerd voor de houtproductie, om tunen naar een inheems bos dat opnieuw ruimte laat tot biodiversiteit? Biedt de beek die door het gebied vloeit, waar in de middeleeuwen ondiepe visvijvers voorkwamen en die in de na-oorloogse periode omwille van de intensivering van landbouw werd rechtgetrokken, potenties voor natuur? Kunnen we er een functie van waterberging en vertraagde afvoer aan koppelen, in functie van overstromingen en het terugdringen van wateroverlast? Dit zijn allemaal vragen die aan bod komen in het beheerplan en waar gekozen wordt om het gebied gaandeweg her in te richten en te beheren. Het beheerplan is opgestuurd naar de gemeente. Na de goedkeuring van het gemeentebestuur wordt het voorgelegd aan de minister.

 

Op de akkers en weiden die de gemeente aankocht, wordt dit jaar 3,5 ha bebost. Binnen 3 jaar moet dit 10 ha worden.

Samenwerking en steun van vele partner

Bij bebossing komen vele facetten kijken.

Welke boomsoorten? Welk plantverband? Wie financiert? In overleg met de gemeente neemt Natuurpunt de algemene coördinatie van de bebossing op zich. Hierbij werden vele partners aangesproken die op verschillende aspecten zullen bijdragen tot realisatie van dit waardevolle project.

Bos Plus stimuleert bedrijven te investeren in bos

Om de aanplant van 10 ha bos in de komende 3 jaar te bolwerken, heeft Natuurpunt aangeklopt bij een specialist ter zake. BOS+ is een Vlaamse organisatie die zich inzet voor bosbehoud, beter bos en meer bos in Vlaanderen en de wereld. BOS+ heeft een beplantingsplan opgesteld, dat rekening houdt met de wensen van Natuurpunt. Voor de financiering van de aanplant werden bedrijven aangeschreven met de vraag of ze willen bijdragen aan betere natuur en een beter milieu in Vlaanderen. Momenteel hebben reeds meer dan 10 bedrijven laten weten dat ze zullen meewerken aan de bebossing. Succes verzekerd om van Zedelgem een nog groenere gemeente te maken.

De Gezinsbond in actie

Het is ondertussen een traditie van de gemeente Zedelgem om in samenwerking met de Gezinsbond elk jaar de ouders van een pasgeboren kindje de kans te geven om in naam van hun kleine spruit een boompje aan te planten in een nieuw geboortebos.

Dit jaar en de komende jaren wordt dit Hoogveld.

1 ha oude fruitboomrassen met steun van VELT en Regionaal Landschap Houtland
Het weiland dat werd aangekocht door de gemeente Zedelgem, aanpalend aan het kasteel, is een voormalige boomgaard waarin er nog een aantal oude perelaars en appelaars staan. In cultuurhistorisch opzicht heeft men in het beheerplan gekozen om deze voormalige boomgaard in ere te herstellen met oude rassen.

Voor de keuze van de rassen en het beplantingsplan kan men rekenen op de deskundigheid van het Regionaal Landschap Houtland. VELT heeft zijn medewerking toegezegd om de fruitbomen te helpen aanplanten. Voor wat betreft het onderhoud van de fruitbomen, zoals een jaarlijkse snoei, wordt gedacht dit in concessie te geven aan een fruitteler. Deze staat dan in voor het onderhoud, in ruil voor de oogst.

Stapstenen voor amfibieën – aanleg van poelen door Regionaal Landschap Houtland Het voorkomen van vele amfibieën, zoals padden en salamanders, is er in Vlaanderen de laatste tientallen jaren sterk op achteruit gegaan. Vele instanties, waaronder het Regionaal Landschap Houtland, willen met de aanleg van poelen de verspreiding en voortplanting van amfibieën stimuleren en de populaties weer doen groeien. Ook in Hoogveld wensen we aan dit aspect van natuur mee te werken. In het najaar zullen door het Regionaal Landschap 5 poelen worden gegraven. We hopen hierbij onder andere de verdwenen vinpootsalamander terug te krijgen. Deze is recentelijk wel gesignaleerd in het zuidelijk Groenhovebos en het Noordelijk Doeveren.

 

Ontsluiting van het gebied – aanleg van een fietspad door de gemeente

De dreven binnen het boscomplex Hoogveld werden door de gemeente aangekocht. Op één van deze dreven wordt een fietspad aangelegd. Het fietspad zal aansluiten op de Koningin Astridlaan in Veldegem en op de Ruddervoordestraat. Van daaruit kunnen fietsers via het fietspad door Merkenveld en verder naar het noorden richting Brugge via Tilleghembos. Het wordt een recreatief fietspad dat toelaat om verschillende groene oases tussen Torhout en Brugge, met als middelpunt Zedelgem, te beleven en te ontdekken. Ook voor de utilitaire fietser die van thuis naar werk of school fietst, zal het fietspad een optie zijn om van zijn dagelijkse verplaatsingen een ontdekkingsreis te maken.

 

Historiek van het Hooge Velt

Ferraris kaart

Ferraris kaart

Het “Hooge velt” evenals het “Lege velt” maakten vroeger deel uit van het “Zuid velt”, dat samen met het “Haemers velt” en het “Lo velt” behoorden tot een uitloper van het grote Bulscamp Velt. Tot op het einde van de achttiende eeuw was dat nog een onontgonnen gebied bedekt met heide, verspreid struikgewas en bos Het terrein was doorspekt met ondiepe vijvers en moeras.

Tenzij enkele paden waren er geen wegen. De bewoning beperkte zich tot enkele kernen aan de rand het velt zoals de Lepe en Sysloo. Als we de huidige topografische kaart op de Ferraris-kaart leggen dan zien we dat ons gebied voor een groot deel ligt waar vroeger vijvers waren. Vermoedelijk gaat het hier om ondiepe kweekvijvers voor karper. Een cultuur die in de tijd van de Ferraris-kaart (ca.1775) op zijn laatste beentjes liep.

Hoogveld kaart Van der Maelen

Van der Maelen

Omstreeks 1800 werd dit gebied in versneld tempo ontgonnen in een dambordstruktuur (kaart Van der Maelen) en bebost. Leggen we onze Topografische kaart op die van Van der Maelen dan zien we nog slechts restanten van de voormalige vijvers. Waar ons huidig bos is zien we Br (Bruyère) dit staat voor Heide en waar toen bos was zijn nu akkers en weiden. Dergelijke omkeringen van het landschap kunnen we overal in ons vlaamse landschap vaststellen. Opvallend is de loop van de Langendijkbeek die op de Ferraris-kaart niet terug te vinden is. Voor de ontwatering en het droogleggen van de vijvers heeft men een “lange dijk” opgeworpen en zo is de beek en de naam ontstaan.De loop is tussen 1850 en nu gewijzigd. Rond de plaats waar de oude bedding van het huidige weiland (lichtgroen) overgaat in het huidig bos (donkergroen) ligt nu een poel.

In de tweede helft van de 19de landbouwgrond. Op een stuk grond begrensd door de Langendijkbeek en de weg van Zedelgem naar Ruddervoorde trok dokter Antonius Herrebout uit Brugge in 1846-1847 er een hoeve op met schuur. In 1861 bouwde de Brugse dokter ten noorden van het boerenhuis een kasteel. Het kasteel met hoeve kwam in 1868 in handen van de adellijke familie van Outryve d’Ydewalle die het grondig verbouwen. Het werd door Charles van Outryve gebruikt als zomerverblijf. Hij zal er schielijk overlijden in de nacht van 15 mei 1876.

Hoogveld Topografische kaart+Vandermaelen

Topografische kaart

Hoogveld Topografische kaart+Ferraris

Topografische kaart + Ferraris

Met de erkenning van Veldegem als zelfstandige gemeente in 1920 wordt een deel van Ruddervoorde toegevoegd waardoor het landgoed Hoogvelt nu tot het grondgebied Veldegem behoort.

Omstreeks 1913 koopt baron Raoul van Zuylen de Nyevelt, gehuwd met de burggravin Marguerite de Spoelberg, het kasteel, de omringende gronden met enkele woningen van Ridder Paul van Outryve, burgemeester van Ruddervoorde, die het uit een verdeling verkregen had.

De nieuwe eigenaars slopen een deel van de oude gebouwen en verbouwen het kasteel in een typisch Franse stijl met een mansarde dak. Het park wordt verfraait, moestuin en boomgaard worden aangelegd. Acht imposante serres worden gebouwd en een vijver gegraven.

Het echtpaar van Zuylen-Spoelberg blijft kinderloos en in 1962 laat de baron zijn domein over aan een achternicht, mevrouw Myriam de Potter de ten Broeckland gehuwd met Alain d’Udekem d’Acoz.

In 1982 heeft de vzw VKSJ West-Vlaanderen genoeg fondsen verzameld om het kasteel, het park en inliggende gebouwen aan te kopen. De vereniging bouwt het Domein Hoogveld uit tot een jeugd verblijfcentrum binnen het kader van jeugd- en sociaal toerisme.

De torenhoeve komt met heel wat omringend bos en weiland in het bezit van Marcel Bollaert. Uit zijn nalatenschap kopen in 2013 de gemeente Zedelgem en Natuurpunt vzw een deel van het goed.

Hans Van Laethem is de conservator van het natuurreservaat Hoogveld. Hans wordt bijgestaan door 2 co-conservatoren, Jan Maertens en Mathias Vanden Bulcke.

• Ben je geïnteresseerd om eventueel mee te werken in het beheerteam van vrijwilligers die meerdere malen per jaar een halve of hele dag allerhande werken zullen uitvoeren in het gebied?
• Heb je bijkomende vragen of suggesties?

Contact via e-mail: hoogveld@natuurpuntzedelgem.be

 

 

Bibliografie:

Licentiaat thesis 1977 Frank Beernaert.
Familie van Outryve 1985 Lic. André Vanhoutryve
Brieven aan Hoogveld 1982-1992

Foto’s: Erwin Derous

Geef een reactie